Blackmailers and shmaltzovniks under the law in occupied Cracow
Artykuł Alicji Jarkowskiej zatytułowany „Blackmailers and shmaltzovniks under the law in occupied Cracow” stanowi naukową analizę zjawiska szantażu i szmalcownictwa w okupowanym Krakowie w latach 1939–1946.
Opracowanie opiera się na aktach spraw karnych, dokumentach policyjnych oraz powojennych relacjach świadków. Autorka bada specyfikę przestępczości w ówczesnym Krakowie, analizując konkretne przypadki szantażystów (m.in. Marii Jawułowej, Heleny Loho, Tadeusza Pawlusa), którzy byli pociągani do odpowiedzialności za swoje czyny. W tekście omówiono zjawisko wymuszania okupu na ukrywających się Żydach oraz pomagających im Polakach.
Opracowanie kategoryzuje metody działania sprawców, uwzględniając, czy operowali oni samotnie czy w grupach, a także czy ich akcje były zaplanowane czy spontaniczne. Istotnym elementem publikacji jest wykazanie odmienności krakowskiego szmalcownictwa na tle Warszawy. Autorka argumentuje, że specyfika ta wynikała z galicyjskiego dziedzictwa miasta oraz powszechniejszej znajomości języka niemieckiego, co ułatwiało mieszkańcom szybsze dostosowanie się do realiów wojennych. Kluczowe znaczenie miał również status Krakowa jako stolicy Generalnego Gubernatorstwa, co wiązało się z napływem niemieckich urzędników oraz ogromnym nasyceniem służbami policyjnymi i wojskowymi. Ponadto artykuł rozróżnia aspekty prawne opisywanych zjawisk.
Wskazano, że o ile sam szantaż był przestępstwem zdefiniowanym w przedwojennym kodeksie karnym z 1932 roku i podlegał karze do dwóch lat pozbawienia wolności , o tyle szmalcownictwo wymierzone w pozbawionych jakiejkolwiek ochrony prawnej Żydów nie stanowiło przestępstwa w oczach aparatu okupacyjnego
